Psikoteknik Değerlendirme Nedir?
Psikoteknik Değerlendirme, sürücülerin güvenli araç kullanmasını sağlayan zihinsel ve psikomotor yeteneklerinin bilgisayar destekli testler aracılığıyla ölçülmesidir.
Türkiye Cumhuriyeti ilgili mevzuatlarına göre (Karayolları Trafik Yönetmeliği ve Sağlık Bakanlığı protokolleri), bu değerlendirme, özellikle ticari araç kullananlar ve bazı trafik kuralı ihlalleri nedeniyle ehliyeti geçici olarak alınmış sürücüler için yasal bir zorunluluktur.
Bu değerlendirmenin amacı, bir kişinin sürücülük yapmaya devam etmesinde herhangi bir risk olup olmadığını tespit etmektir.
🚦 Temel Bilgiler ve Amaç
Psikoteknik değerlendirme, kısaca sürücünün trafik ortamına ne kadar uyumlu olduğunu ve ani durumlara ne kadar doğru tepki verebildiğini ölçer.
* Kim Yapar? Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış merkezlerde, Psikolog unvanına sahip kişiler tarafından yapılır.
* Nasıl Yapılır? Türkiye toplum özelliklerine uygunluğu onaylanmış, bilgisayar destekli özel test cihazları kullanılır.
* Ne Ölçülür? Testler genellikle şu yetenekleri ölçer:
* Dikkat düzeyi
* Anlama ve Değerlendirme (Muhakeme) yeteneği
* Hız ve Mesafe Algılama
* Tepki Hızı
* Koordinasyon (Göz-el-ayak uyumu)
* Ne Kadar Sürer? Asgari 60 dakika sürmesi gerekir. Daha kısa süren raporlar geçersiz sayılır.
* Geçerlilik Süresi: Raporun geçerlilik süresi genellikle 5 yıldır (Ancak yasal zorunluluk gereği yapılan değerlendirmeler için süre değişebilir).
📜 Zorunlu Olduğu Durumlar (Güncel Mevzuat)
Psikoteknik değerlendirme, genel olarak iki ana grup için zorunludur:
1. Ticari Taşıma Yapan Sürücüler: Kara Yolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre, otobüs, kamyon, kamyonet, ticari taksi, tehlikeli madde taşıyan araç vb. kullanan tüm ticari sürücüler bu belgeyi almak zorundadır.
2. Ehliyeti Geri Alınan Sürücüler: Karayolları Trafik Kanunu'nda belirtilen bazı kural ihlalleri (örneğin; alkol, aşırı hız, ceza puanı) nedeniyle sürücü belgesi geçici olarak geri alınan kişilerin, ehliyetlerini geri almadan önce bu değerlendirmeye girmeleri zorunludur.
✅ Sonuç ve Onay
Psikoteknik değerlendirme sonrasında, sürücü bir de Psikiyatri Uzmanı muayenesinden geçer. Eğer her iki değerlendirme sonucunda da sürücülüğe engel bir durum görülmezse, rapor e-Devlet sistemi üzerinden resmi makamlarca onaylanır.
Bu raporun olmaması veya geçerlilik süresinin dolması durumunda, sürücülere Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca cezai işlem uygulanır.